मधेसी दल: बालेनको आलोचना किन?
सीमित प्रतिनिधित्व र बहुमतको सम्भावना
वि.सं. २०७९ को संघीय निर्वाचनमा मधेस–केन्द्रित दलहरूले २७५ मध्ये २२ सिट (करिब ८%) मात्र जितेका थिए। अधिकांश सिट मधेस प्रदेशमै सीमित थिए। जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल वा जनमत पार्टी जस्ता दलहरूले एक्लै बहुमत ल्याउने सम्भावना अत्यन्त न्यून देखिन्छ। मधेसी दलहरूबीच एकता भए पनि उनीहरूको राष्ट्रिय प्रभाव सीमित नै रहने देखिन्छ।
गठबन्धन राजनीतिमा निर्भरता
स्पष्ट बहुमत नभएको अवस्थामा यी दलहरूको भूमिका निर्णायक बन्छ। विगतमा गठबन्धन सरकारहरूमा सहभागी हुँदै उनीहरूले उपप्रधानमन्त्री वा महत्वपूर्ण मन्त्रालयहरू पाएका उदाहरणहरू छन्। तर स्पष्ट बहुमत भएको अवस्थामा उनीहरूको भूमिका घटेको देखिन्छ। त्यसैले संसदमा बिखण्डित जनादेश उनीहरूको लागि रणनीतिक रूपमा अनुकूल मानिन्छ।
नयाँ शक्तिप्रति आक्रामकता
पछिल्लो समय राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र यसको नेतृत्वसँग सम्बन्धित व्यक्तित्वहरू, विशेषतः बालेन शाह, प्रति मधेसी नेताहरूको आलोचना तीव्र देखिएको छ। सतहमा यो आलोचना वैचारिक देखिए पनि यसको मूल कारण राजनीतिक गणितसँग जोडिएको देखिन्छ। यदि नयाँ शक्तिहरूले बहुमत नजिकको परिणाम ल्याए वा मुख्य दलहरूसँग सहकार्य गरे भने मधेसी दलहरूको प्रभाव झन् सीमित हुन सक्छ।
यस कारण नयाँ शक्तिलाई ‘अनुभवहीन’ वा ‘अस्थिर’ भनेर चित्रण गर्ने प्रयासलाई सत्ता समीकरणसँग जोडेर हेर्न सकिन्छ।
रणनीतिक पुनर्विचारको आवश्यकता
मधेसी दलहरूले दीर्घकालीन राजनीतिक प्रभावका लागि केवल गठबन्धनमा निर्भर रहने रणनीतिभन्दा बाहिर सोच्न आवश्यक देखिन्छ। मधेसका मुद्दालाई इमानदारीपूर्वक उठाउने, राष्ट्रिय स्तरमा अपिल विस्तार गर्ने तथा अन्य समुदायसँग व्यापक सहकार्य गर्ने दिशामा अघि बढे मात्र उनीहरूको प्रभाव सुदृढ हुन सक्छ।
अन्यथा, नयाँ शक्तिहरूको उदयसँगै उनीहरू अझ सीमान्तीकृत हुने सम्भावना रहन्छ। नेपालको राजनीतिमा मधेसी आवाज बलियो बनाउन क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर निस्केर व्यापक राष्ट्रिय दृष्टिकोण अपनाउनु अपरिहार्य देखिन्छ।
Comments
Post a Comment